Szczepienie przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)

Nie daj się rakowiW Polsce rozpoznaje się raka szyjki macicy u ponad 3 tys. kobiet rocznie. Więcej niż połowa z nich umiera (umieralność z powodu nowotworów szyjki macicy w Polsce jest o 70 % wyższa niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej). Jest to drugi, co do częstotliwości, nowotwór kobiet na świecie.

Główną przyczyną raka szyjki macicy są typy genitalne wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Mogą się one przyczyniać także do powstawania innych, rzadszych nowotworów takich jak np. raki pochwy i sromu czy rak prącia i odbytu.

Do zakażenia HPV najczęściej dochodzi przez kontakt seksualny genitalno-genitalny, oralno-genitalny lub przez zakażone ręce w trakcie styczności z narządami płciowymi. Możliwe jest też przeniesienie zakażenia HPV na noworodka w czasie porodu lub na dziecko w czasie bliskich kontaktów nieseksualnych np. w trakcie wspólnej kąpieli w wannie z zakażonym dorosłym.

Istnieje ponad 100 typów wirusa brodawczaka ludzkiego. Szczepienie ochronne przeciwko HPV jest skuteczną metodą zapobiegania zakażeniom wywołanym przez najważniejsze (odpowiadające za 70 % przypadków raka szyjki macicy) genitalne typy wirusa.

Szczepienie należy wykonać przed rozpoczęciem życia seksualnego (zanim dojdzie do narażenia na kontakt z wirusem). Polskie rekomendacje zalecają rutynowe podanie szczepionki przeciwko HPV wszystkim dziewczynkom w 11.-12. roku życia. Szczepionka jest także rekomendowana dla dziewcząt w wieku 13-18 lat, które nie zostały zaszczepione wcześniej.

Kobiety, które rozpoczęły współżycie także mogą się zaszczepić. Każda aktywna seksualnie kobieta przed rozpoczęciem szczepienia musi mieć wykonany wymaz cytologiczny.

Obecnie Polskie Towarzystwo Ginekologiczne nie zaleca szczepień przeciwko HPV dla mężczyzn i chłopców, ale np. Amerykański Komitet Doradczy do spraw Szczepień (ACIP) zaleca rutynowe szczepienia wszystkich chłopców w wieku 11-12 lat.

W Polsce dostępne są 2 różne szczepionki przeciwko wirusom brodawczaka ludzkiego:

  • Cervarix – przeciwko rakotwórczym wirusom: HPV16 i HPV18, przeznaczona tylko dla dziewczynek i kobiet.
  • Silgard – przeciwko rakotwórczym wirusom HPV16 i HPV18 oraz HPV6 i HPV11 odpowiedzialnym za brodawki płciowe (kłykciny), przeznaczona także dla chłopców i mężczyzn.

Schemat szczepienia:
Cervarix:

  • Osoby w wieku od 9 do 14 lat włącznie: dwie dawki (druga po 6 miesiącach).
  • Osoby w wieku 15 lat i starsze: trzy dawki (druga dawka po 1 miesiącu, trzecia po 6 miesiącach od pierwszej).

Silgard:

  • Osoby w wieku od 9 do 13 lat włącznie: schemat dwudawkowy (druga dawka po 6 miesiącach od pierwszej) lub trzydawkowy (druga dawka po 2 miesiącach, trzecia po 6 miesiącach od pierwszej).
  • Osoby w wieku 14 i starsze: schemat trzydawkowy (druga dawka po 2 miesiącach, trzecia po 6 miesiącach od pierwszej).

Szczepienie przeciwko HPV jest zalecane w polskim Programie Szczepień Ochronnych, a także rekomendowane przez Światową Organizację Zdrowia, Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz Polskie Towarzystwo Ginekologiczne.

Pamiętaj! – Szczepienie chroni przed 70 % przypadków zachorowań, dlatego kobiety powinny regularnie wykonywać badania przesiewowe ukierunkowane na raka szyjki macicy (cytologie).